Deze Kloosterkaart is gebaseerd op de Kloosterlijst, die eveneens aan de VU is vervaardigd. De kaart is interactief, in die zin dat de situatie wordt weergegeven in een jaar van keuze en dat een selectie van kloosterorden kan worden samengesteld. De keuze voor een jaar wordt gedaan met de tijdschuif onderaan of door in het venster bovenaan de kaart een jaartal in te geven. De kloosterorden zijn als kaartlagen (layers) te zien. Elke kloosterorde volgt een bepaalde regel, meestal aangevuld met een set aan constituties (een reglement) waaraan de leden van de orde zich moesten houden. Het aantal kloosterregels is gering: daarom zijn de orden gegroepeerd naar regels die elk een eigen kleur hebben. Daarbinnen wordt de variëteit aan orden weergegeven door het gebruik van icoontjes.  De kloosterordes met hun symbolen worden zichtbaar door de legenda aan te klikken. Een klik op het symbool van een individueel klooster toont het bijbehorende record uit de Kloosterlijst, vaak met foto.

Fullscreen

Toelichting

De Kloosterlijst die aan de Kloosterkaart ten grondslag ligt, bevat basisgegevens over alle middeleeuwse kloosters in Nederland. Hij is vervaardigd binnen de Faculteit der Geesteswetenschappen (toen nog: Faculteit der Letteren) en is raadpleegbaar als zelfstandige website: http://www2.fgw.vu.nl/oz/kloosterlijst/. De inhoudelijke verantwoordelijkheid voor de site ligt bij prof. dr. Koen Goudriaan; voor de ICT tekent drs. Ben Stuyvenberg. In oorspronkelijke vorm werd deze site in 2008 gelanceerd; sindsdien zijn met regelmaat verbeterde versies uitgebracht. Op dit moment wordt gewerkt aan de invoeging van sleutelgegevens over archeologisch onderzoek dat in de kloosters heeft plaatsgevonden. De website bestaat uit meerdere componenten en is van een ruime inleiding voorzien. Het kernbestand van deze website wordt gevormd door de artikelen over de afzonderlijke kloosters (ruim 700). Aan deze artikelen zin foto’s toegevoegd voorzover er in de openbare ruimte nog zichtbare herinneringen zijn.

Werkwijze/verantwoording

Deze Kloosterkaart is gemaakt door de UBVU afdeling Geoplaza onder regie van conservator Kaarten en Atlassen drs. Lida Ruitinga; het programmeerwerk en ontwerp zijn gedaan door Peter Vos. De kaart komt in de plaats van de kloosterkaart die door S. Muller Hzn e.a. in 1921-1923 is gepubliceerd in de Geschiedkundige Atlas van Nederland van A.A. Beekman. In 1941-1942 verscheen het Monasticon Batavum van M. Schoengen, P.C. Boeren en D. de Kok, een vlakdekkend overzicht van alle kloosters in ons land, maar zonder bijbehorende kaart. Sindsdien heeft het onderzoek niet stilgestaan. De belangrijkste publicaties per klooster worden genoemd in de Kloosterlijst; ze zijn ook zo goed mogelijk verwerkt in deze Kloosterkaart. Er is verder systematisch rekening gehouden met de stadsplattegronden van Jacob van Deventer uit circa 1560 (moderne editie door C. Koeman en J.C. Visser, 1992-2001). Voor de noordelijke provincies kon worden teruggevallen op de HISGIS site van de Fryske Akademy in Leeuwarden. De kaart ‘Kloosters omstreeks 1300’ in De Bosatlas van de Geschiedenis van Nederland berust op de gegevens in P. de Nijs & H. Kroeze (red.), De Middeleeuwse kloostergeschiedenis van de Nederlanden (2008-2011), waarin het recente onderzoek niet systematisch is verwerkt.

Vervolgplannen

Er bestaan plannen om ook de ongeveer zeventig ‘seculiere kapittels’ in ons land op te nemen: colleges van geestelijken die aan belangrijke kerken waren verbonden maar niet de kloostergeloften hadden afgelegd.

 

Cartografische bronnen:

  • De kerkelijke indeeling omstreeks 1550 tevens kloosterkaart / S. Muller Hzn., J.G.S. Joosting, J.S. van Veen en A.A. Beekman. In: Geschiedkundige atlas van Nederland. Eerste Deel. Begin – 1561.
    ’s-Gravenhage : Nijhoff, 1920.
    UBVU LA.08744gk: 162 en LK.11862gk: (mag) 162
  • De stadsplattegronden van Jacob van Deventer / [voorw.] C. Koeman ; [inl.] J.C. Visser ; [eindred.: P.C.J. van der Krogt]. - Landsmeer : Robas, 1992-2001. - 12 dl.
    UBVU LK.10466gk: 162.s.
  • Kloosters in laat-middeleeuws Nederland. Kaart 23 in: Atlas van de Nederlandse beschaving / J.J.M. Timmers. – Amsterdam [etc.] : Elsevier, 1957.
  • Kloosters omstreeks 1300. In: De Bosatlas van de geschiedenis van Nederland / [red. en cartografisch ontwerp: Noordhoff Atlasproducties]. - Groningen : Noordhoff Atlasproducties, 2011.
    UBVU LK.11933gk: 162.
  • Website:
    HISGIS : http://www.hisgis.nl/hisgis/gewesten/fryslan